Home Articles Somali Songs About us  

 

Is-qarxintu ma dhaqan Somaali baa?
W/Q Muuse Yuusuf
June 30, 2009


Article in English
______________________

Waxaa dhawaan isku isqarxiyey magaaalada Baladweyne wiil yar oo da’diisa lagu qiyaasay 17 sano jir.  Falka wiilka wuxuu sababey dhimasho kor u dhaaftay 20 qofood oo Somali Muslim ah, ayna ku jireen saraakiil sarsare oo ka tirsan dowladda midnimada qaran. Sida la wada ogsoon yahay tani ma ahan markii ugu horreysay ee dhallinyaro Somali ah ay is-qarxiyeen. Ilaa iyo 10 is-qarxis (1) ayaa ka dhacay Somaliya, inkastoo laga yaabo in dad shisheeye ay ku jiraan. Waxaana ugu horreeyay tii laga fuliyey Baydhabo taasoo loogu tala-galay in lagu khaarijiyo Cabdullahi Yusuf, madaxweynihii hore ee Dowladda Federalka. Waxaa kaloo jira dhowr is-qarxis ee lala beegsaday ciidamada Ethiopianka iyo kuwa AMISOM. Waxa intaas kuu dheer is-qarxisyadii ka dhacay Hargeysa iyo Boosaaso.

Isqarxiyeyaalkii Beletweyne iyo Hargeisa
 Arrintaan is-qarxiska ama is-miidaaminta waxay ku riday fajac, argagax, walwal, iyo naxdin dad badan oo Somali ah, kuwasoo is weydiinaya: su’aalahaan: maxaa ku kalifey in wiilal da’doodu aad u yar tahay ay isqarxiyaan? Maxaa ku jirey maskaxdooda markii ay is-dilaayeen? Somalida dhaqankeedana muxuu ka qabaa arrintaan? Dadka qaarkii baa wareersan, oo garan la’a waxay sheegaan ama ku fasiraan xaaladaan cusub. Qaarkoodbaa amakaag iyo argagax dartiisa u dhintay. Dadka badankoodu waxay ogaayeen in arrintaan ay tahay arrin laga yaqaanno Bariga Dhexe iyo qaaradda Aasiya, laakiin marna ma aysan fileynin iney ka dhici karto Somaliya. Waa wax la yaab leh!!                                                 
 
Haddaba si aanu jawaab ugu helno su’aalahaas, bal aanu isku dayno inaanu dhisno ama aan currinno sawir-nololeedka is-qarxiyeyaasha sida heerka aqoontooda, wacyigooda, barbarintooda, qoysaska ay ka dhasheen, si aanu u ogaanno  wixii ku kallifay wiilashaas iney is-qarxiyaan oo ay is-dilaan. Waxaa kale oo halkaan ku falanqeyn doonnaa inta nuuc ee loo qeybin karo dhallinyarada is-qarxisay:

Nooca kowaad:

Waa will da’diisu u dhaxeyso 10 ilaa 17 sano. Taasoo micnaheedu yahay wuxuu dhashay intii dagaalka sokeeye uu socday. Wuxuu soo dhameystay dugsiga Quraan, laakiinse ma uusan dhameysanin dugsiyada caadiga ah ee  hoose, dhexe ama sare. Waxay u badan tahay inuu ka soo jeedo reer aan sidaas tacliin fiican u laheyn oo waxaa laga yaaba in aabihiis reer miyi yahay, laakiinse uu wiilku fursad u helay inuu yimaado magaalo. Waxaa laga yaaba in reerkiisu burburay oo waalidiintiisu kala tageen mar hore, amaba uu yahay agoon. Sidaas darteedna wiilkaas uusan helin barbarian iyo xannaano waalideed ee ay ku dheehan tahay jaceyl, taakuleyn, naxariis. Intii uu noolaa waxa keliya ee u kala kulmay waddankiisa waa dagaal, gaajo iyo wxbarasho la’aan. Waxaa laga yaaba inuu noqday ciyaal darbi ama ciyaal-suuq oo derbi jiif ah. Waxay u badan tahay inuu soo noqday askar-caruureed uuna u soo shaqeeyay hoggaamiye kooxeed. Wuxuu soo arkay dad la dilay, waxayna u badan tahay inuu gacan-ku-dhiigle yahay.

Shacab ku dhintay isqarxis
Mogadishu, 24/01/09
                                                      
Haddaba wiilkaan dayacan ee nasiib wanaagsan aan ka helin nolosha, ayaa waxa dhacday  inuu la kulmo qoys u diyaar ah iney kaalmeyaan, oo wax u qabtaan. Duqa qoysk waa wadaad, wuxuuna aad ugu mashquulsan yahay arriimaha la xiriira xagga jihaadka, ku dhaqanka Shareecada Islaamka, naceybka gaallada, ciidamada shisheeye iwm. Wuxuu xubin ka yahay ururo diineed hubeysan sida Al-Shabaab, oo wadaadku wuxuu ku mashquulsan yahay abaabulidda howlaha miltari iwm. Durbadiiba wiilka waxaa lagu casuumay inuu ka mid noqdo qoyskaan cusub. Wuxuu muddo ku dhexnoola cidda, waxaana loo aaminay sida wiilasha cidda oo kale. Wiilka waxaa la geeyay dugsi ama madarasad lagu barto wax-yaalaha aasaasiga u ah culuunta diinta Islaamka; waxaana lagu hanuuniyay oo maskaxda looga buuxiyay arriimaha la xiriira Jihaad, la dagaallanka gaallada, shahiidnimada oo laga dhaadhiciyey iney yihiin  waxyaalaha lagu galo Jannada...War iyo dhamaantiis waxa maskaxdiisa yar laga buuxiyey waxyaala waaweyn oo dadka da’da waaweyn qaarkood aysan xamili ama fahmi karin!! Si sahal u dheh, waa wiil la maran habaabiyey..oo maskaxdiisa la rogay. loona diyaariyey is-qarxis. Wuxuu isku qarxiyey hotel,halkaasna wuxuu ku dilay Somali muslimiin ah.

Nooca labaad:

Waa wiil da’diisu u dhaxeyso 17-25 sano. Wuxuu ku dhashay Somaliya intii dagaalladu socdeen oo wuxuu indhihiisa ku soo arkay dil, dhac, kufsi iyo burbur eysan maskax caruureed fahmi karin, aad iyo aadka u xanuun badan. Oo intii uu joogay Somaliya waxaan dhibaato iyo xanuun aheyn ma arkin, wax lagu farxana weli ma arag. Hase yeeshe wiilkaan wuxuu nasiib u yeeshay inuu magan-gelyo siyaasadeed ka helo waddan reer gabeed ooy hooyadiisa degen tahay.  Aabaha wiilka mare hore ayuu ugu dhintay dagaalka. Wiilka waxaa la geeyay dugsi caadi ah ilaa heer jaamacad, Laakiinse wuu ka dhacay waxbarashadii Jaamacadda oo wuxuu noqday seegseeg, wuxuuna ku sigtay inuu isticmaalo daroogada iyo waxyaabaha maandooriya. Hooyada wiilka waxba way ka qaban weyday haboowga wiilkeeda. Oo way ka quusatay.

Wiilkaan nasiib darradu haleeshay wuxuu gacanta u galay qoyska ka mid ah qolooyin wadaadada ee ku xiran qolooyinka hubeysan ee Somaliya. Madaras ayaa la geeyay wiilka, halkaas maskaxdiisa laga buuxiyey arriimaha xag-jirnimada, oo maskaxdiisa waxay ku suufiyoowday jeclaanta Osama Bin Laden oo ah qofka uu arko halyeeygiisa uu ku daydo.

Ka dhicitaankii Jaamacadda waxaa loogu beddelay wiilka madaraso u ballan qaadeyso adduunyo iyo aakhirio – Janno. Kaddib waxbarasho diineed ee muddo yar, wiikii maskiinka ahaa waxaa maskaxdiisa laga buuxiyay shahiidnimo, Janno, Jihaad, waxaa la nacsiiyay nolosha adduunyada; isagana wuxuu aaminay iney u roon tahay inuu aado aakhiro si uu u galo Janno.  

Sannad kaddib oo hanuunin iyo waxbarasho-diineed ah, wiilkii waxaa loo dhoofiyey Somaliya si uu uga fuliyo halkaas is-qarxintii ugu weyneyd ee soo marta waddanka. Wuxuu halkaas ku dilay dad badan oo Somali, ahna muslimiin.

Nooca saddexaad:

Waa wiil da’a iyo waxbarasho ahaan kala mid ah kuwii horey aan u soo sheegney. Hase yeeshe wiilkaan wuxuu ku dhashay dalalka la deriska ah Somaliya sida Kenya ama Ethiopia, oo ay deggan yihiin Somaali. Waalidkiisu asalkoodu waa Somali, laakiin waxey xijaabteen isagoo yar. Wiilkaan isna nasiib darro waxaa soo korsoday qolooyin xag-jirka ah. Waxaana maskaxdiisa laga buuxiyey naceyb Ethiopian iyo gaalo.

Waxa keliya ee wiilkaani uga duwan yahay kuwa kale waa wiil xagga caafimaadka maskaxdiisa eysan sidaas u sii wanaagsaneen oo waa qof wax u dhiman yihiin ama dabbaal. Intii uu yaraa ayaa  waxa ku dhacay cudur u diiday iney maskaxdiisa caadi ah u korto. Sidaas darteed waa qof la maan-habaabin karo, loona naadeegsan karo si sahal. Waxaa kale uu wiilkaan uga duwan yahay dhallinyarada kale isagoo aan si fiican ugu hadli karin Af-Somaliga, oo af-Somaligiisu wuxu isugu jira jacbur af-Amxaari ama Af-Sawaaxili.

Waxaa kaloo laga yaaba in la siiyay wiilkaan lacag si loogu dhiirrogeliyo fulinta howsha loo diray, taasoo uu kaga duwan yahay kuwii hore. Wallee maxaa wareer, lacag laaluush dhimir doorist lagu sameeyay wiilkaas yar!!

Wiilkaan isna waxaa la mariyay tubtii kuwii hore la mariyay mar laga eego dhinaca waxbarasho diineed iyo u diyaarinta is-qarxinta. Muddo yar kaddib waxaa wiilka loo soo diray Somaliya halkaasoo uu isku qarxiyey xero militari Ethiopian ah, kuna dilay dhow askari.  

Nooca afaraad:

Waa wiil dhallinyaro ah oo ku da’a ah dhallinyarada kale. Hase yeeshe wiilkaan wuxuu helay barbarian iyo waxbarasho fiican iyo isagoo aan arag burbur iyo geeri badan. Wiilkaan wuxuu weli la nool yahay aabihiis iyo hooyadiisa oo qoyskiisa iyo ehelladisa ayuu dhexda uga jiraa. Wiilka aqoontiisa diineed iyo mid duniba way wanaagsan tahay. Haddaba naceyb ay u qabaan duullaanka ciidamada Ethiopianka, ayaa qoyska wiilka waxay go’aansadeen in wiilka loo hibeeyo difaaca dalkiisa iyo diintaas, saa darteed waxaa loo diray howl-shahiidnimo, oo wiilkii isagoo raalli ka ah ayuu isku qarxiyey xerada Amxaaradu leedahay isagoo dilaya askar badan.

Waxay aad ugu badan tahay in nooca ugu dambeeya uu yahay mid aan sidaas u sii badneen.

Haddaba sida laga arki karo sharraxaada kor ku xusan, waxaa muuqata in haddii laga reebo Nooca afaraad, sawir nololeedka wiilasha is-qarxiyey ay wadaagaan waxyaalo badan oo ay ka mid yihiin da’da, iyagoo dhashay wakhtigii dagaallada, waxbarasho la’aan, xannaano iyo tarbiyo la’aan, iyo iyagoo  gacanta u galay dad ka waaweyn oo aan danta wanaagsan ee wiilashaas aan ka shaqeynin balse u isticmaalay wiilashaas dan gaar ahaaneed.

Si aan arrintaan u sii xaqiijino, bal ila fiiriya hadal u yiri aabihii wiilkii isku qarxiyey magaalada Baladweyne:

"Wiilkeeygu wuxuu ahaa 17 jir,waxaan ugu waqlalay Mohamed dabcan wuxuu ahaa curadka qoyskeyga,anigu cabsi darteed ayaan hada meel ugu dhuumaaleeysanayaa, waadna maqleeysaan hooga iyo ba'a uu wiilkeeyga dhigay,maskaxdiisa sax ma ahayn,waxay cunto ugu dareen daroogo"(2) ayuu yiri Deeroow Sheekh Aadan.

Haddaba sida muuqata wiilashaasi waa wiilal masaakiin ah ee la maran habaabiyey, falkooda isqarxintana wuxuu baabi’iyeen naf iyo xoolo. Saa darteed, Somaliyeey su’aasho waxay tahay is-qarxisku halkee buu kaga jira dhaqanka Somaalida? Maxaase lagu daaweyn karaa xaaladaan cusub???  Maxaa la haboon waalidiinta Soomaliyeed iney sameeyaan si ay u ilaaliyaan ama u dhowraan caruurtooda??

Jawaabta su’aasha waxay u taallaa  qofkasta oo Somaali ah!!

Muuse Yuusuf
London
Myuusuf3@hotmai.com

----------------------------------------

  Liiska isqarxinta:

  1. June 2009 isqarxiskii Beletweyne, wuxuu dilay 20 qofood, uuna ku jiro wasiirka amniga
  2. Isqarxiye 21 sano jir oo ka yimid Ealing (London), kana dhacay Jaamacadda wuxuu isku qarxiyey Baydhabo
  3. Isqarxisyadii ka dhacay Hargeysa Oct 29, 2008, uuna ka mid ahaa Ahmed Shirwa oo ka yimid Minnesota. Wuxuu ku dhintay 20 qofood
  4. Isqarxis Bosaaso, Oct 2008
  5. Isqarxis ka dhacay Baydhabo 2006 ee loogu dan lahaa in lagu khaariyo Abdullahi Yuusuf
  6. Isqarxis ka dhacay Mogadishu June 4 2007 ee loogu talagalay in lagu dilo Prof  Ghedi
  7. Isqarxis ka dhacay Mogadishu 25/05/09, waxaa ku dhintay 6 askari ilaalo
  8. Isqarxis ka dhacay haruntii hore Jaamacadda Umadda Mogadishu 22/02/09, waxaa lagu dilay 6 askari AMISOM ah
  9. Isqarxis ka dhacay Mogadishu, Adam Salad Adam, 26/03/07 ee lala beegsaday ciidamo Ethiopian ah
  10. Isqarxis ka dhacday Mogadishu 24/01/09 ee loogu tala galay ciidamada AMISOM, waxaa ku dhintay 13 qof oo isugu jira shacab iyo askar  

2 www.waagacusub.com

_____________________________________________________________________________

We welcome the submission of all articles for possible publication on WardheerNews.com So please email your article today Opinions expressed in this article are those of the author and do not necessarily reflect the views of WardheerNews
Maqaalkani wuxuu ka turjumayaa aragtida Qoraaga loomana fasiran karo tan WardheerNews 

Copyright © 2009 Wardheernews.com