Qormooyinka iyo barnaamijyada ku saabsan Eebe ha naxariistee Marxuum Xasan Sh. Muumin
1.	Barnaamij ay BBC du ka diyaarisay taariikhda iyo kaalinta fanka ee Marxuum Abwaan Xasan Sh. Muumin Dhageyso
2.	Dayax God Galay: Xusuusteydii Xasan Sh. Muumin WQ. C/Fatax Gacma Dheere
3.	Xasan Sheekh Muumin: Tiir ka Ciiray Ummadda WQ. Ayaan M. Cashuur

Xasan Shiikh Muumin: Abwaan Dalkiisa iyo Dadkiisa Jeclaa

Liibaan Axmed
January 20, 2007

Allaha u naxariisto Xasan Shiikh Muumin wuxu ahaa abwaan Soomaaliyeed oo raad lama illoobaan ah kaga tagay fanka Soomaalida. Waan yaraa markii aan magaca  abwaanka  bartay.  Heeso badan oo uu curiyey oo laga sii dayn jiray Raadiyo Muqdisho ayaa ii fududeeyey inaan wax ka ogaado hal-abuurkiisa. Dugsiga sare markii aan soo gaaray ayaan si wanaagsan wax uga sii ogaaday baaxadda hal-abuurka marxuum Xasan Shiikh Muumin. Buugga suugaanta ee fasalka seddexaad ee dugsiga waxa qeybta ugu dambeysa—waa buugga barkii—lagu baran jiray riwaayadda Shabeel Naagood.

Xasan Shiikh Muumin: Abwaan la higsade ah

Waan akhristay haasaawaha iyo heesaha riwaayadda ku jira; wax ka gartay  kaalimaha jileyaasha. Calaacalka gabadha Shebeel Naagood meesha xun dhigay ( Shamado) ayaan ka xusuustaa ereyadan:

War ma intaad i balaysay
Oo bahdii aan ka dhashay
Iyo  baradii iga saartay
Labadayda boqnood
Aad billaawe ku goysay
Oo boraan dheer iga tuurtay …

Waxa kale oo aan  xusuustaa  heesta  caanka ah ee Gorayada Ilmaheeda oo  si gaar ah uga mid ahayd  manhajka maaddada af Soomaaliga. Markii dambe ee aan isla helay cajalad ay riwaayaddu ku duuban tahay iyo  buugga lagu qoray riwaayadda, waan ka sii bogtay.

Marxuum Xasan Shiikh Muumin ma uu curin jirin heesaha riwaayadaha la socda  oo keliya. Waxa uu leeyahay heeso dal-jacayl iyo dardaaranba ku dheehan yihiin. Ereyada heesahaa  waxa ka mid ah hees uu kula dardaarmayey kuwa xilka haya:

Nin dalkiisa xaasiday xagluhuu is gooyey
Xilka lagugu aaminay dadku yaanu kugu xaman

Waxa heestan—haddii xusuustaydu hagaagsan tahay-- ku luuqayn jirtay  Maryan Cali Muuddey.  Hees kale ayaa jirtay oo lixdamaadkii uu sameeyey  Marxuum Xasan Shiikh Muumin oo  muujinaysa  ka warheyntiisa waayaha nololeed ee dadka iyo waxa loo baahan yahay si loo gaaro isku-filnaansho. Waxa ereyada heestaa oo kooxdii Raadiyo Muqdisho la oran jiray si wadajir ah ugu luuqaynayeen,  abwaankuna marka muusiqa la hakiyo uu  ereyo heesta ka mid ku tiraabayey muusiq la’aan, ka mid ah:

Dhaqaalaheenna dheelliyaaya waa inaan dhisnaa

Ereyada abwaanka  heesta ka dhex yiri waxaan ka xusuustaa:

Dhunkaal weeye gaajadu….

Waxaa xusid mudan in Macallin Guush  (B. W. Andrzejewski ) uu af Ingiriis u tarjumay Shabeel Naagood. Margaret  Castagno oo 1975kii gorfaynaysay  riwaayadda waxay xustay  in

Af Soomaaliga la qoray 1972kii, ka hor lama qori jirin riwaayadaha. Waxa lagu curin jiray af Soomaali. Tuducyada maanso  ee riwaayadda waxa far u gaar u ku qori jiray riwaayad sameeyaha , qeybaha riwaayadda waxa xafidi jiray jileyaasha oo kaashanaya riwaayad sameeyaha. Maansada Soomaaliyeed oo leh qaab-dhismeed  adag iyo daawadayaasha  Soomaaliyeed oo dhuuxa maansada awgood waa arrin waxtar weyn leh in maansada ka mid ah riwaayadaha loogu celiyo  sida riwaayad sameeyuhu u  curiyey. Shabeel Naagood waxay  taabanaysaa xurmo-darrida dhallinyarada magaalada u hayaan guurka. Riwaayaddu waxay ahayd mid  lagu guulaystay oo dad badan daawadeen oo sida  uu Andrzejewski sheegay
“ keentay in ciidan boolis oo xoojin ah la dalbado si wax looga qabto baabuurtii badnayd ee waddooyinka  xirtay  iyo dadkii ku xoomay meesha tikidhada riwaayadda laga iibsado.”

Shabeel Naagood waxay ka mid noqotay manhajka suugaanta Afrika ee laga dhigo Jaamacado badan. In hal-abuurka marxuun Xasan Shiikh Muumin loo bandhigo malaayiin dad oo aan af Soomaaliga aqoon waxaa suurto-geliyey  Macallin Guush ( B. W. Andrzejewski) oo af Soomaaliga iyo daka ku hadla jeclaa. “Xasan Shiikh Muumin waa maansoyahan, riwaayad sameeye, weriye iyo jilaa laga yaqaan dhulalka dadka af Soomaaliga ku hadla deggan yihiin ee waqooyi-bari Afrika,” ayay Margaret Castagno ku soo gunaannadday gorfeynta. Hal-abuurka marxuum Xasan Shiikh Muumim oo ah mid baaxad weyn   ayaa ah mid hal-abuureyaasha  Soomaaliyeed oo maanta nool iyo kuwa soo socdaba higsan doonaan.

Qormooyinka iyo barnaamijyada kale:
1.	Barnaamij ay BBC du ka diyaarisay taariikhda iyo kaalinta fanka ee Marxuum Abwaan Xasan Sh. Muumin Dhageyso
2.	Dayax God Galay: Xusuusteydii Xasan Sh. Muumin WQ. C/Fatax Gacmadheere
3.	Xasan Sheekh Muumin: Tiir ka Ciiray Ummadda WQ. Ayaan M. Cashuur

_______

Tacsi:

Waxa sidoo kale tacsi ay u dirayaan qoyskii iyo eheladii uu ka geeriyooday marxuumka na soo gaadhsiiyay:

1. Bahda Aftahan.org
2. Jaaliyadda Somaliland ee Wales iyo shakhsiyaad ay ka mid yihiin:

a. Liban Axmed
b. Cabdi Xasan Cabdillahi (Cabdi Tomorrow)
c. Abdulkadir Abukar Mohamed

Copyright © 2008 WardheerNews.com